Imieniny Ksawery: 31 stycznia, 3 grudnia
Ksawery pochodzi z języka baskijskiego — od nazwy zamku Javier w Nawarze, wywodzącej się od baskijskiego etxe berri (nowy dom). Znaczenie: „z nowego domu". Imię rozsławił jezuicki misjonarz, którego pełne imię brzmiało Francisco de Javier.
Do szerszego obiegu europejskiego imię wprowadził urodzony właśnie w tej miejscowości święty Franciszek Ksawery — jeden z pierwszych jezuitów, misjonarz działający w Indiach, Japonii i Chinach w XVI wieku, uznawany za patrona misji katolickich na całym świecie. Do Polski imię trafiło stosunkowo późno, dopiero w XVIII i XIX wieku, i przez długi czas funkcjonowało niemal wyłącznie jako drugi człon złożonego imienia Franciszek Ksawery, nadawanego na cześć świętego jezuity — dopiero z czasem zaczęto używać go samodzielnie, jako w pełni odrębne imię. W okresie PRL-u Ksawery pozostawał w Polsce imieniem rzadko spotykanym, kojarzonym z dawną, przedwojenną arystokracją i inteligencją. W ostatnich latach przeżywa jednak spektakularny powrót do łask — w 2025 roku nadano je 650 nowo narodzonym chłopcom, a dziś nosi je w Polsce 23 269 mężczyzn i chłopców. Zdrobnienia Ksawi i Ksawcio, choć rzadkie, towarzyszą temu dostojnemu, baskijsko-jezuickiemu imieniu, łagodząc jego oficjalne brzmienie w codziennym, rodzinnym użyciu.
Ksawerek, Ksawek, Wery, Ksawuś
Xavier (ang., franc., hiszp., port.), Saverio (wł.), Javier (hiszp.), Xaver (niem.), Ксаверий (ros.)
Święty Franciszek Ksawery (1506–1552) — hiszpański jezuita, „Apostoł Indii i Japonii", jeden z największych misjonarzy w historii Kościoła. Współzałożyciel jezuitów. Patron misji i misjonarzy; wspomnienie 3 grudnia.
Ksawery Pruszyński (1907–1950) — polski pisarz, dziennikarz i dyplomata.