1 sierpnia
1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00 — zwanej „godziną W" — wybuchło Powstanie Warszawskie. Było to największe zbrojne wystąpienie przeciwko niemieckiej okupacji w historii II wojny światowej. Przez 63 dni ponad 50 000 żołnierzy Armii Krajowej walczyło o wyzwolenie stolicy.
Powstanie zakończyło się kapitulacją 2 października 1944 roku. Zginęło ok. 18 000 żołnierzy AK i ok. 150 000–200 000 cywilnych mieszkańców Warszawy. Po upadku powstania Niemcy wyburzyli niemal całe miasto, wypędzając ocalałych mieszkańców.
Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego ustanowiony został ustawą z dnia 9 października 2009 roku z inicjatywy Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Sejm przyjął ustawę stosunkiem głosów 397 za, 1 przeciw i 6 wstrzymujących się; Senat zaaprobował ją jednogłośnie 5 listopada 2009 r. Święto upamiętnia „bohaterów Powstania Warszawskiego — tych, którzy z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy w obronie bytu państwowego". Jest świętem państwowym, nie jest jednak dniem wolnym od pracy.