Obchodzone 15 września
Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej obchodzone jest co roku 15 września — dzień po Podwyższeniu Krzyża Świętego. Sąsiedztwo obu dat nie jest przypadkowe: cierpienie Matki pod krzyżem od wieków rozważane jest w Kościele w bezpośrednim nawiązaniu do samego Krzyża.
Tytuł „Matka Boża Bolesna" (łac. Mater Dolorosa), zwana też Matką Bożą Siedmiobolesną, nawiązuje do tradycyjnej listy siedmiu boleści Maryi związanych z męką Chrystusa — od przepowiedni starca Symeona, przez ucieczkę do Egiptu i zgubienie dwunastoletniego Jezusa w świątyni, po spotkanie z Nim niosącym krzyż, stanie pod krzyżem na Golgocie, zdjęcie Jego ciała i złożenie do grobu. Wspomnienie ma rangę Wspomnienia obowiązkowego i liturgiczny kolor czerwony, symbolizujący mękę.
Kościół katolicki obchodził niegdyś dwa osobne święta poświęcone cierpieniom Maryi — jedno w piątek przed Niedzielą Palmową, wprowadzone w 1423 roku w diecezji kolońskiej w związku z prześladowaniami ze strony husytów, drugie 15 września jako Święto Siedmiu Boleści, rozwijane od XVII wieku przez zakon serwitów. W 1814 roku papież Pius VII zatwierdził wrześniowe święto dla całego Kościoła — w podzięce za swój powrót z niewoli napoleońskiej — a Pius X w reformie kalendarza z 1913 roku ustalił jego stałą datę na 15 września. Po Soborze Watykańskim II, w reformie kalendarza z 1969 roku, papież Paweł VI zniósł jako powtórzenie treści wiosenne święto przed Niedzielą Palmową, pozostawiając jedno, wrześniowe wspomnienie w randze Wspomnienia obowiązkowego.
Matka Boża Bolesna jest jedną z patronek Polski, a najważniejszym ośrodkiem jej kultu w kraju jest sanktuarium w Licheniu Starym. Jego historia sięga 1813 roku, gdy podczas bitwy pod Lipskiem ranny żołnierz wojsk napoleońskich, Tomasz Kłossowski, miał wizję Maryi w amarantowej sukni z koroną, z symbolami Męki Pańskiej na płaszczu i Orłem Białym na piersi. Po 23 latach poszukiwań odnalazł odpowiadający wizji obraz w 1836 roku w Ligocie koło Częstochowy, a w 1844 roku umieścił go w kaplicy w lesie w Grąblinie. Po jego śmierci opiekę nad obrazem przejął pasterz Mikołaj Siatka, któremu w latach 1850–1852 miała się ukazywać Maryja, wzywając do pokuty i zapowiadając powstanie w Licheniu sanktuarium — dziś jednego z największych ośrodków pielgrzymkowych w Polsce.